Amsterdam, Juni 2016 – Ze zijn op de markt, multifunctionele lantaarnpalen. Lightwell is fabrikant van de LightMotion, een lantaarnpaal met ingebouwd laadstation voor elektrische auto’s. Ook is het mogelijk er een camera in te plaatsen, zegt Virgil Warnars van Lightwell. En zie daar, slimme straatverlichting is een feit. En geen toekomstmuziek, want “het is al een commercieel product.” Het laadgedeelte is ook los leverbaar en communiceert dan met de communicatiechip in de lantaarnpaal. “In openbaar gebied neem je de all-inclusiveversie. Bij parkeerterreinen zet je de laadintelligentie in een aparte kast. “Niet alleen het laadstation kan aan de lantaarnpaal worden gekoppeld, ook sensoren en camera’s zijn te koppelen”. Je kunt het zo groot maken als je zelf wilt. “Lightwell test de LightMotion op diverse plaatsen in Europa al zo’n twee jaar. Sinds kort is besloten om de intelligente lantaarnpaal in productie te brengen. Als een van de eerste ter wereld, weet Warnars. “Er zijn meerdere partijen die hier naar kijken maar we zijn wel een beetje een voorloper. Hij is nog niet grootschalig verkocht, maar we hopen dat dit wel dit jaar gaat gebeuren.

The-LightMotion-&-SpringEye-at-the-Smart-Solutions-Conference-in-Kopenhagen-0.4

“Het lijkt een beetje overdreven een lantaarnpaal die kan praten, maar er is wel degelijk behoefte aan bij gemeenten, zegt Ralph Groenendaal van de stichting Openbare Verlichting Nederland (OVLN). “Het is een buzz-woord. Je merkt dat veel gemeenten er mee bezig zijn en zich afvragen: Wat gaat er op dat gebied gebeuren en hoe gaat de buitenruimte veranderen?” Want een slimme lichtmast heeft nogal wat voordelen voor het beheer en onderhoud, zegt Groenendaal. “Nu is een lamp statisch. Hij gaat uit of aan. Als je hem slim maakt, kun je op afstand zien dat er een storing is of het verlichtingsniveau aanpassen. “Vooral het op afstand kunnen uitlezen van kapotte lampen zien gemeenten als een groot voordeel. Ze zijn niet meer afhankelijk van klagende burgers of hoeven niet meer preventief lampen te vervangen. “De volgende dag zie je in het overzicht van je beheersysteem welke straten in storing zijn. De onderhoudsaannemer kan er dan naar gaan kijken.”

Communicatie
Een straatlantaarn is niet alleen slim als hij met een datanetwerk is verbonden. Ook een armatuur met bewegingssensor valt bij Groenendaal al in de categorie slim. Want zo’n lamp reageert op mensen. “Als er iemand aan komt fietsen wil je dat de verlichting naar 100% gaat. Je ziet dat daar de lamp intelligenter gaat worden.” Maar door zo’n lamp met een communicatiemodule uit te rusten worden de mogelijkheden wel ongekend groot. Via internet-of-things kunnen dimprotocollen op afstand worden aangestuurd. Bijvoorbeeld door tijdens een regen- of onweerswolk de lampen automatisch wat feller te laten branden zodat er een veiliger situatie ontstaat voor het verkeer. Of juist wat minder fel om de prachtige sterrenhemel wat beter te laten stralen. Ook kunnen er meetsensoren in de straatlamp worden geplaatst om de C02-uitstoot of fijnstofconcentratie te meten. “Je gaat communiceren met een object dat in de buitenruimte staat. En je kunt er veel meer data weghalen. Waarschijnlijk ga je zien dat palen in de buitenruimte voor meer gebruikt gaan worden dan licht.”

Hij verwacht dat straatverlichting met ingebouwde camera niet alleen in binnensteden zal worden ingezet, maar ook in woonwijken. “Uiteindelijk wil je de buitenruimtes veiliger maken. Ik woon in een wijk waar heel veel auto-inbraken plaatsvinden. Er rijdt ’s nachts iemand de wijk binnen. Je wilt zien wat er gebeurt, dus kunnen we niet op een alternatieve manier iemand in de kraag vatten? Je hoeft niet overal een lantaarnpaal met camera neer te zetten, maar wel op een aantal plekken.” Nog een voorbeeldje: In Arnhem is onlangs een lantaarnpaal metfijnstofvanger geplaatst. Bij het overschrijden van de limiet vangt de straatlamp fijnstof af met een reductie van 10 tot 30 procent, belooft leverancier Ziut. Het snelle datanetwerk 4G is voor lichtarmaturen met ingebouwde laadpaal en/of bewakingscamera een must. De slimme armatuur moet direct kunnen communiceren met de organisatie achter de laadpaal voor afrekening. Ook een straatlamp met ingebouwde camera waarvan de gemeente of politie de beelden direct wil bekijken in een meidkamer moet een snelle 4G-verbinding hebben. Maar lang niet altijd is zo’n dure breedbandige verbinding nodig.

LoRa
Straatverlichting zonder extra functies kan toch slim worden gemaakt door ‘m te koppelen aan LoRa. LoRa is een low-power en smalbandig datasignaal waar diverse partijen netwerken voor bouwen. KPN is het verst met de uitrol van het netwerk voor internet-of-things en wil deze zomer landelijke dekking hebben.

Virgil Warnars van armatuurfabrikant Lightwell verwacht dat LoRa dan een veel goedkopere oplossing is, zonder duur abonnement per armatuur. “LoRa is puur voor het schakelen van licht. Dat is een beetje overdreven om te ontsluiten met wifi of 4G.” Ook luchtkwaliteitssensoren kunnen prima via LoRa hun geringe data versturen. Vaak hoeft er alleen maar alarm te worden geslagen als een bepaalde waarde wordt overschreden. “Pas bij een bepaalde C02- of fijnstofwaarde gaat hij een pingeltje via LoRa naar de backoffice besturen. Je voorkomt daardoor een hoop loze data waar je toch niks mee doet. De slimheid blijft lokaal. Dat is ook wel mooi in verband met eventuele zorgen over privacy.”

Telecontroller
Technische dienstverlener Ziut heeft voor armatuurfabrikanten de zogenaamde Lora Telecontroller om de uitrol van slimme openbare verlichting te versnellen. De Telecontroller wordt ook door Lightwell gebruikt. Ziut zelf verwacht dat die Telecontroller in een lantaarnpaal nog meer apparaten in zijn directe omgeving in de gaten kan houden.

Ziut denkt daarbij aan afvalcontainers, rioolgemalen of parkeersensoren. Het complete netwerk van verlichtingarmaturen met ingebouwde Telecontroller vormt dan een ‘smart city’, voorziet Ziut. Of het zo’n vaart loopt, is nog afwachten. De gedachte is dat straks ieder apparaat zijn eigen Lora-chipje krijgt en dan straks niet meer via de straatlamp een berichtje hoeft te versturen. Het is ook niet echt handig dat de melding van een volle glasbak of afvalcontainer bij de gemeentelijke verlichtingsman of de onderhoudsinstallateur binnenkomt. Volgens Warnars zal straatverlichting met Lora-communicatie al snel populair worden. “Het is niet heel duur en het zorgt ervoor dat je altijd optimaal licht kunt leveren.”

LORA-SYSTEM-EXAMPLE-04
Installateurs zullen vaker een storingsdienst moeten optuigen omdat niet-werkende verlichting direct een melding geeft in het systeem. “Als een hele straat uitvalt door een knaagdier krijg je dat ook binnen en weet je dat het niet goed gaat. De installateur gaat er dan naar toe. “Stichting Openbare Verlichting Nederland verwacht dat een communicatiemodule voor bijvoorbeeld Lora op den duur al op de printplaat van de verlichtingselektronica wordt geplaatst. Nu is een Lora-communicatiemodule nog een los kastje. Groenendaal: “Straks zit het standaard in de armatuur. Als je met een lage investering in Lora een hoop data kunt binnenhalen wordt het interessant en gaan gemeenten die technologie wel kopen.”

Rol e-installateur
Niet alleen bij openbare verlichting speelt slim een rol. Ook kleinschaliger verlichtingsnetwerken bij bedrijven, sportvelden en distributiecentra gaat met de tijd mee, verwacht Groenendaal. Juist die kleinere verlichtingsnetten zijn het werkgebied van elektrotechnisch installateurs. Ook daar verstuurt de lamp zelf een berichtje als hij defect is. Of komt er een melding als bijvoorbeeld een hele rij armaturen bij een tankstation uitvalt. Volgens Groenendaal is het nog geen gelopen race wat betreft communicatieprotocol. Ook powerline-communicatie via het elektricteitsnetwerk kan nog zijn toepassing vinden. Een multifunctionele lantaarnpaal. De lantaarnpaal heeft een ingebouwd laadstation voor elektrische auto’s.

Tekst: Richard Mooi
Download artikel